Maria Grzegorzewska

Urodziła się 18 IV 1888 r. we wsi Wołucza. W roku 1907 ukończyła prywatną szkołę żeńską Pauliny Helwek w Warszawie, a w roku 1908 roczny kurs przygotowujący do studiów. Studia rozpoczęła w roku 1909 na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Studiów tych nie ukończyła, gdyż ze względu na trudne warunki materialne musiała podjąć pracę zarobkową. W roku 1913 rozpoczęła studia na Międzynarodowym Fakultecie Pedagogicznym w Brukseli. Ukończyła je    w roku 1916 w Paryżu, gdzie na Sorbonie uzyskała tytuł doktora filozofii. Podczas studiów związała się głęboką przyjaźnią z profesorką – Józefą Joteyko.

W czasie wojny przebywała nadal w Paryżu, gdzie prowadziła pracę badawczą nad wrażeniami estetycznymi dzieci i młodzieży. Od 1916 roku rozpoczęła pracę w szkole paryskiej jako opiekunka dzieci upośledzonych umysłowo.

Władze szkolne Paryża bardzo chciały zatrzymać Marię Grzegorzewską na stałe, ale ona odrzuciła te propozycje i w roku 1919 wróciła do Polski., gdzie rozpoczęła pracę nad stworzeniem szkolnictwa specjalnego.


W 1922r. założyła Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej w Warszawie (PIPS), w którym kształcili się

nauczyciele do pracy z dziećmi specjalnej troski. Od 1922r. była dyrektorem Instytutu i kierowała nim przez 45

lat.


Maria Grzegorzewska napisała wiele prac naukowych, m/in.:

„Listy do młodego nauczyciela”

 „Psychologia niewidomych”

 „Głuchociemni”

 „Pedagogika lecznicza. Skrypt wykładów”

 „Analiza zjawiska kompensacji  u głuchych i niewidomych”.

W 1927 roku założyła, a następnie do 1967 roku redagowała czasopismo "Szkoła Specjalna".
Za swe zasługi otrzymała wiele odznaczeń i medali.
Jako pierwsza kobieta w Polsce otrzymała order Budowniczy Polski Ludowej.

 

Maria Grzegorzewska zmarła 7 maja 1967 r.
Jej grób znajduje się  w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim
w Warszawie.


    To, co stworzyła, jest piękne, szlachetne, mądre

                                                           i nigdy nie przeminie.

      Poza pracą dydaktyczną Grzegorzewska prowadziła działalność naukową i publicystyczną. Opracowała oryginalną metodę nauczania, która nosi nazwę "metody ośrodków pracy" i jest obecnie powszechnie stosowana w szkolnictwie specjalnym. Maria Grzegorzewska jako pierwsza w Polsce podjęła systematyczne badania nad zagadnieniami pedagogiki niepełnosprawnych, tworząc jej podstawy. Wychodząc z założenia, że człowiek jest psychofizyczną jednością, wysunęła tezę całościowego ujęcia odchyleń od normy; rozwijała zagadnienia kompensacji w rewalidacji niepełnosprawnych (teoria dynamicznych układów strukturalnych). Szczególnie interesowały ją zagadnienia związane z tyflopedagogiką i tyflopsychologią, a także zagadnieniami pracy z osobami głuchoniewidomymi (głuchociemnymi), była m.in. naukową opiekunką rewalidacji głuchoniewidomej Krystyny Hryszkiewicz. Interesowała się problemami wszystkich subdyscyplin pedagogiki specjalnej. Wyniki tych prac znalazły uogólnienie w pierwszych polskich próbach pełnego wykładu na temat teorii i praktyki pracy                     z niepełnosprawnymi (Szkolnictwo specjalne, w: Encyklopedia wychowania, 1938 oraz Pedagogika lecznicza. Skrypt wykładów, 1952/1953). W latach 1958-1960 była profesorem w Katedrze Pedagogiki Specjalnej UW, pierwszej uniwersyteckiej katedrze pedagogiki specjalnej w Polsce, powołanej dla Niej ad personom.

 

      Osiągnięcia Marii Grzegorzewskiej w zakresie pedagogiki specjalnej są nie do przecenienia.
Była pierwszą osobą w Polsce, która profesjonalnie zajęła się tą problematyką, uzyskując sukcesy zarówno w pracach teoretycznych, jak i praktycznych.